“Het lot van de democratie ligt ook in de handen van de HR-afdeling”

Wie het nieuws volgt kan moeilijk positief zijn over de staat van de democratie in de wereld. Elke dag lijkt het huis van de democratie af te brokkelen, zelfs in een van oudsher institutioneel gevestigde democratie als de Verenigde Staten. Wat ooit ondenkbaar leek – de weinig subtiele ontmanteling van het democratisch bestel – lijkt steeds aannemelijker.

“Ongeveer de helft van de Nederlandse werknemers wordt nooit, zelden of maar soms betrokken bij beslissingen op het werk”

Het huis van de democratie bestaat uit bakstenen en cement. De stenen zijn de instituties en regels, de verkiezingen, rechters, ambtenaren en wetten. Het cement, wat het hele complex samenhoudt, dat zijn wij. Wij allemaal. Zonder democraten, zonder burgers die geloven in het belang van de instellingen, is het paleis van de democratie gewoon een ordinaire hoop stenen.

Merendeel van onze actieve tijd op de werkvloer

De universele verklaring van de democratie maakt die analyse: een actief middenveld is essentieel voor een gezonde democratie, net als burgers die ten volle kunnen participeren. Dat cement, die democraten, worden gevormd op school, in het middenveld en door de vierde macht van de pers, maar ook op de werkvloer. Daar spenderen we het merendeel van onze actieve tijd en leren we onze mening vormen, argumenteren, compromissen maken en ze vervolgens ook na te komen.

Of niet natuurlijk. Op nogal wat werkplekken is er weinig tot geen inspraak. Nieuwe cijfers van de laatste Europese Working Conditions survey, rond arbeidsomstandigheden tonen aan dat ongeveer de helft van de Nederlandse werknemers nooit, zelden of maar soms betrokken wordt bij beslissingen op het werk. Beslissingen waarbij zij wel degelijk een rechtstreeks belang hebben.

Ook blijkt dat er heel grote verschillen zijn tussen werknemers. Waar bijna alle ‘managers’ en ‘professionals’ veel betrokken worden, is dat veel minder het geval voor administratief of verkooppersoneel.

Maar mensen niet betrekken is schadelijk voor de ontwikkeling van een democratische cultuur. Werknemers naar wie niet geluisterd wordt op het werk, blijken ook minder te geloven in het belang van democratie in de politiek en minder vertrouwen te hebben in de democratische instellingen.  Mensen negeren op het werk is dus met democratisch vuur spelen.

Democratische turbo voor werknemers

Gelukkig is het omgekeerde evenzeer waar. Uit experimenteel onderzoek blijkt dat werknemers die amper zes weken lang meer inspraak kregen, een democratisch turbo kregen. Ook buiten het werk gingen ze op zoek naar inspraak en waren ze veel kritischer voor het idee van een sterke leider.

Qua sociale return on investment kan dat tellen. De gemiddelde workshop email beheren of stressmanagement verbleken dus bij het nut en de noodzaak van meer inspraak en democratische training op de werkvloer.

Naast de bekende People, Planet & Profit moeten we daarom de P van Participatie of Politiek toevoegen aan de taken van de personeelsdienst. Bedrijven zijn namelijk geen eilanden en werknemers zijn ook burgers die betrokken willen worden bij de besluitvorming op het werk. Ze daadwerkelijk betrekken zorgt bovendien voor een democratisch dividend.

Dankbare onderneming

De democratie redden gebeurt dus ook op de werkvloer, op kantoor en in de wandelgangen van organisaties. Het is geen ver-van-ons-bed show, of een bekommernis voor het 8-uur journaal, maar moet bovenaan de takenlijst staan van politici en vakbonden, maar evenzeer van die van personeelsmanagers en werkgevers. De democratie, en dus ook hun onderneming, zal hen dankbaar zijn.

ESG/CSRD voor HR: meten, rapporteren en verbeteren

Als HR-professional speel je een cruciale rol in het rapporteren van de sociale aspecten binnen Environmental, Social, and Governance (ESG)-wetgeving. Deze eendaagse masterclass bied je de kennis en vaardigheden om de sociale impact van jouw organisatie effectief te meten, te rapporteren en te verbeteren en daarmee te voldoen aan Europese en Nederlandse wetgeving, zoals CSRD en ESG.

Bekijk de masterclass