Kabinetsplannen: overheid heeft meer taakgerichte medewerkers nodig om doelen ook echt te bereiken

Door: Henk Breukink    Beeld: Anko Stoffels

De titel van het document, ‘Aan de slag’, laat geen twijfel bestaan over de urgentie die men ziet. Maar er ontbreekt iets belangrijks. Het akkoord is helaas een voorbeeld van de wijze waarop we in onze samenleving vaker met veranderingen bezig zijn.

Taakgerichte mensen zijn oplossingsgericht en daarom heb je veel van deze mensen nodig als je iets wilt veranderen

Het ‘wat’ staat beschreven: er worden rationele voorstellen gedaan voor doorbraken in het stikstofbeleid, de woningmarkt en de asiel- en arbeidsmigratie. Niks mis mee. Maar wat er ontbreekt, is op welke wijze de uitvoerders nu opeens wel in staat zouden zijn om de gestelde doelen te realiseren terwijl dat in het verleden zeer stroef liep.

Om tot oplossingen in een organisatie te komen, om tot een efficiënte wijze van handelen te komen, is het noodzakelijk om een cultuur te hebben waar de taakgerichtheid groot is. Taakgerichtheid is een van de drie drijfveren die 80 procent van het gedrag van mensen bepalen, zo is gebleken uit gedegen onderzoek aan de Amerikaanse Harvard-universiteit (de beide andere drijfveren zijn gericht op relaties en op invloed).

Mensen nodig die altijd een plan B hebben

Taakgerichte mensen zijn oplossingsgericht en daarom heb je veel van deze mensen nodig als je iets wil veranderen. Taakgerichte mensen zijn te herkennen aan hun behoefte om steeds feedback te krijgen, innovatieve dingen te bedenken, het zijn mensen die altijd een plan B hebben als A niet lukt.

En hier wringt de schoen. De overheid heeft de afgelopen jaren 42 procent meer ambtenaren aangenomen. Dat zijn vrijwel uitsluitend beleidsambtenaren. De opdracht aan deze mensen is om te denken en schrijven over de vraag hoe de samenleving er in de toekomst uit moet gaan zien.

Het gaat daarbij over gelijk speelveld, over het zetten van piketpalen, over de regierol, het vermijden van precedenten, het mijden van risico, het formuleren van een missie: allemaal extreem belangrijk werk. Maar niet het soort werk dat leidt tot praktische oplossingen. Beleidsambtenaren denken vanuit invloed en niet vanuit praktische oplossingen.

Fundamentele verandering kan niet door dezelfde mensen gerealiseerd worden. Beleidsgerichte mensen gaan niet opeens taakgericht oplossen.

Wat de coalitie kennelijk verwacht is dat dezelfde mensen die nu nadenken over beleid als bij wonder zich taakgericht gaan gedragen in het oplossen van problemen, zoals bij de toeslagen en de aardbevingsschade. Ik kan ze op een briefje geven dat dit niet gaat gebeuren. Er is voldoende research beschikbaar waarin wordt aangetoond dat een fundamentele verandering niet door dezelfde mensen gerealiseerd kan worden. Beleidsgerichte mensen gaan niet opeens taakgericht oplossen.

Belangrijke en urgente missie

Het is dus van belang om mensen aan te nemen die de taakgerichtheid in hun profiel hebben. Mijn advies is om niet alleen te kijken naar de inhoud van plannen maar aandacht te schenken aan de aanstelling van de uitvoerders die ervoor moeten zorgen dat deze ook gerealiseerd gaan worden. Er is een aantal selectiemethoden voorhanden om op de aanwezigheid van taakgerichtheid te selecteren.

De selectie kan op het niveau van de departementen plaatsvinden. Centrale sturing vanuit een nieuw kabinet is noodzakelijk, maar dan vooral om de mensen op de departementen mandaat te geven. We hebben als natie eerder, met name in de naoorlogse periode, laten zien dat het mogelijk is de krachten te bundelen. Dat in het akkoord nadrukkelijk ook externe werving aan de top wordt genoemd gaat zeker helpen bij het slagen van deze belangrijke en urgente missie.

Lees ook:
CEO Randstad Nederland aan Kabinet: “Schaarse arbeid bewuster over sectoren gaan verdelen”
Boek van de maand: Drijfveren & gedrag