Performanceproblemen los je niet altijd op bij performance
Door René Brouwers, CEO van Great Place To Work Nederland
Maar tegen de tijd dat tegenvallende performance zichtbaar wordt in een dashboard, is daar in de organisatie al heel veel aan voorafgegaan. Een medewerker heeft een idee wel of niet gedeeld. Een team heeft elkaar wel of niet opgezocht. Iemand heeft verantwoordelijkheid gepakt of juist gewacht op toestemming. Een leidinggevende heeft ruimte gegeven of een beslissing naar zich toe getrokken.
Daarom denk ik dat we performancevraagstukken niet altijd moeten proberen op te lossen op de plek waar we ze zien. Soms moet je een paar stappen terug.
Begin bij het gedrag dat je nodig hebt
Stel dat je organisatie innovatiever moet worden. Je kunt innovatie opnemen in de strategie, er een KPI aan koppelen en budget beschikbaar stellen. Maar daarmee gaan medewerkers nog geen ideeën delen of experimenteren.
Daarvoor is gedrag nodig. Mensen moeten nieuwsgierig zijn, initiatief nemen en ideeën durven delen die misschien nergens toe leiden. Teams moeten kennis uitwisselen en leidinggevenden moeten ruimte geven om iets uit te proberen zonder vooraf te weten wat het oplevert.
Hetzelfde geldt voor andere bedrijfsdoelstellingen. Wil je sneller veranderen? Dan heb je mensen nodig die nieuwe werkwijzen durven uitproberen en feedback geven als iets niet werkt.
Wil je beter samenwerken? Dan moeten mensen informatie delen, elkaar opzoeken en verantwoordelijkheid nemen voorbij de grenzen van hun eigen functie of team.
De interessante vraag is daarom niet alleen: welk resultaat willen we behalen? Vraag ook: welk gedrag hebben we van mensen nodig om daar te komen? Dat klinkt eenvoudig, maar het verandert het gesprek behoorlijk.
Gedrag ontstaat niet in een vacuüm
Als leider kun je daar direct iets mee. Mensen letten namelijk niet alleen op wat je van ze vraagt. Ze kijken vooral naar wat je zelf doet.
Een zin die ik onlangs in een keynote gebruikte, vat dat mooi samen: “Your team watches what you do far more closely than they listen to what you say. You set the tone. They amplify it.”
Vraag je medewerkers om meer initiatief, maar trek je belangrijke beslissingen vervolgens zelf naar je toe? Dan is dat wat mensen onthouden. Hetzelfde geldt voor fouten maken. Je kunt zeggen dat experimenteren erbij hoort, maar als je bij de eerste misser vooral wilt weten wie verantwoordelijk was, wordt de ruimte om te experimenteren snel kleiner.
Dat maakt voorbeeldgedrag wat mij betreft een van de belangrijkste instrumenten van leiderschap. Als je ander gedrag in je organisatie wilt zien, kijk dan ook naar het gedrag dat je zelf iedere dag laat zien.
Van resultaat terug naar leiderschap
Mijn overtuiging is dat leiderschap, medewerkerservaring, cultuur en performance met elkaar verbonden zijn. Binnen Great Place To Work noemen we dat het Great Place To Work Effect. De waarde daarvan zit voor mij niet zozeer in het model zelf. Het interessante is dat je ermee kunt terug redeneren.
Begin bij het resultaat dat je wilt bereiken. Bepaal welk gedrag daarvoor nodig is. Onderzoek wat medewerkers moeten ervaren om dat gedrag te kunnen laten zien. Kijk vervolgens wat dat vraagt van leiderschap en van de manier waarop je de organisatie hebt ingericht.
Neem een organisatie die de samenwerking tussen teams wil verbeteren. Dan is ‘meer samenwerking’ nog geen bruikbaar actiepunt.
Je zult eerst concreet moeten maken wat je wilt zien. Delen teams eerder informatie? Betrekken ze elkaar bij besluiten? Pakken medewerkers verantwoordelijkheid buiten hun eigen domein?
Bekijk daarna wat dat gedrag nu belemmert. Weten teams onvoldoende van elkaar? Sturen leidinggevenden vooral op eigen resultaten? Zijn verantwoordelijkheden onduidelijk? Of voelen mensen onvoldoende ruimte om buiten hun formele rol initiatief te nemen? Pas dan ontstaat een veel gerichtere discussie over wat je moet veranderen.
Niet ieder performanceprobleem vraagt om een nieuwe target
Bij Regio Rivierenland zag ik daar een mooi voorbeeld van.
De organisatie wilde medewerkers actiever betrekken en meer verantwoordelijkheid in de organisatie leggen. Toen medewerkers werden gevraagd om mee te denken in werkgroepen, meldde zich aanvankelijk bijna niemand. De makkelijke conclusie was geweest dat medewerkers blijkbaar weinig initiatief wilden nemen. Maar de organisatie keek verder.
Uit medewerkersfeedback bleek onder andere dat vertrouwen in het management en betrokkenheid aandacht vroegen. Medewerkers voelden zich niet altijd meegenomen in besluiten en veranderingen en initiatief nemen voelde niet voor iedereen vanzelfsprekend.
Daarom kwam de interventie niet neer op nóg nadrukkelijker vragen om initiatief. Er werd gewerkt aan duidelijker leiderschap, consistentere communicatie en meer ruimte voor medewerkers om zelf onderwerpen en initiatieven op te pakken.
In drie jaar tijd steeg de geloofwaardigheid van het management van 65 naar 82 procent en de samenwerking van 59 naar 78 procent.
Wat ik daar interessant aan vind, zijn niet alleen die scores. Het is vooral de verschuiving in gedrag die erachter zit. Waar medewerkers eerder vooral hun eigen werk wilden doen, ontstond meer bereidheid om verantwoordelijkheid buiten de eigen rol te pakken.
Het probleem zat dus niet simpelweg bij een gebrek aan initiatief. Je moest verder terug in de keten om te begrijpen wat initiatief mogelijk maakte.
Maak van performance een ander gesprek
Voor CHRO’s ligt daar wat mij betreft een belangrijke kans.
HR heeft zicht op veel van de factoren die voorafgaan aan performance: leiderschap, medewerkerservaring, samenwerking, ontwikkeling, vertrouwen en organisatie-inrichting. De uitdaging is om die onderwerpen niet als losse HR-thema’s te bespreken, maar ze te verbinden aan wat de organisatie probeert te bereiken.
Dus wanneer performance de volgende keer op de bestuurstafel ligt, begin dan uiteraard met de cijfers.
Maar stop daar niet. Kies één resultaat dat belangrijk is voor de strategie en redeneer terug: Welk gedrag hebben we nodig om dit resultaat te bereiken? Wat ervaren medewerkers nu waardoor dat gedrag wordt gestimuleerd of juist afgeremd? En wat vraagt dat vervolgens van ons leiderschap en van de manier waarop we het werk organiseren?
Daarmee wordt cultuur geen gesprek naast performance. Je maakt zichtbaar hoe de dagelijkse ervaring van medewerkers uiteindelijk bijdraagt aan het vermogen van de organisatie om haar strategie uit te voeren.
Performance blijft het resultaat waarop je stuurt. Maar soms vind je de beste plek om dat resultaat te verbeteren een paar stappen eerder.