Opinie: Op naar een levenslang nationaal skillspaspoort, zodat vaardigheden niet meer verdwijnen

Beeld: CHRO

Je wordt elf. Thuis is er taart. Misschien krijg je een nieuwe fiets, schaatsen of iets waarvan je ouders zich afvragen waarom je er weer uitgegroeid bent. Op school begint langzaam het gesprek over de middelbare school. Wat kun je? Wat vind je leuk? Waar ben je goed in? En ergens in die periode krijg je nog een cadeau. Niet van je ouders, maar van de Nederlandse overheid.

Je Nederlandse Skills Paspoort (NSP).

Een digitaal paspoort dat vanaf dat moment met je meegroeit. Niet waarin staat waar je geboren bent of hoe lang je bent, maar wat je kunt. Wat je hebt geleerd. Waar je goed in bent. Eerst op school, later tijdens een stage, opleiding of op je werk.

De echte stap vooruit is een infrastructuur en taxonomie die overal werkt: voor praktisch én theoretisch geschoolden

Je diploma’s staan erin, maar ook certificaten, je rijbewijs, een cursus programmeren, EHBO, misschien dat je hebt leren lassen, duiken of paardrijden. En later de vaardigheden die je opdoet tijdens twintig, dertig of veertig jaar werken.

Niet als een digitaal cv vol vrije tekst, maar vertaald naar een gevalideerde en gestandaardiseerde taal van skills en capabilities. Uniek voor jou. Van jou. En je hele leven met je mee.

Niet vanaf nul beginnen

Het mooie is dat we daarvoor niet vanaf nul hoeven te beginnen. CompetentNL is bijvoorbeeld een belangrijke ontwikkeling: een gemeenschappelijke taal om kennis en vaardigheden te beschrijven. Ook bedrijven en branches werken aan skillsplatforms, skillspaspoorten en manieren om vaardigheden beter zichtbaar en overdraagbaar te maken. Het wiel opnieuw uitvinden zou dus zonde zijn.

Maar daar zit tegelijkertijd precies de uitdaging. Een skill dat in de ene sector iets anders heet dan in de andere, helpt ons uiteindelijk niet verder. Een paspoort dat alleen binnen één bedrijf, branche of opleiding werkt evenmin.

De echte stap vooruit is een infrastructuur en taxonomie die overal werkt: voor praktisch én theoretisch geschoolden, voor iemand in de zorg én iemand in de chipindustrie, voor een bankmedewerker, leraar, monteur of biotechnoloog. Eén betrouwbare standaard voor heel Nederland (en liefst Europa), waarop bestaande initiatieven kunnen aansluiten.

Rapport Wennink

Voor de zomer zat ik op Terschelling met ongeveer zeventig mensen. Een eiland waar ik in mijn jeugd vele vakanties doorbracht en waar het bijzonder was om nu met een heel andere opdracht terug te zijn.

Topambtenaren, CEO’s, Chief HR Officers, hoogleraren, rectoren en bestuurders uit mbo, hbo en wetenschappelijk onderwijs. Mensen die normaal gesproken ieder vanuit hun eigen organisatie en verantwoordelijkheid naar talent kijken.

Daar deden we iets anders. We wandelden, fietsten, discussieerden drie dagen lang en probeerden boven onze eigen rol uit te stijgen. We bouwden samen aan Nederland gefaciliteerd door The Can Do Company en Wieke Wernink-Dijkstra.

Iemand die twintig jaar werkt, heeft vaak honderden dingen geleerd die nergens formeel geregistreerd staan

Niet: wat heeft mijn organisatie morgen nodig? Maar: welk talent heeft Nederland over tien of twintig jaar nodig? Dat is geen theoretische vraag meer. Het Rapport Wennink benoemt de domeinen waarin Nederland strategisch sterk wil blijven: digitalisering en AI, veiligheid en weerbaarheid, energie en klimaattechnologie, en life sciences en biotechnologie.

Tegelijkertijd wordt technisch en digitaal talent schaarser. Wennink pleit daarom expliciet voor een Nationale Talentagenda en structurele up- en reskilling. In september presenteerde OCW haar Talent Agenda voor Nederland welk daar bij aansluit.

Wanneer bedrijven en organisaties, zoals op Terschelling, gezamenlijk het initiatief nemen, ontstaat energie die leidt tot echte verandering en impact. Zoals ook werd beschreven in het artikel in het Financieele Dagblad over Peter Wennink van 28 september.

Ook ten gunste van soevereiniteit en weerbaarheid

Onze talenttafel committeerde zich op Terschelling aan een aantal concrete stappen. Eén daarvan is het verder brengen van het idee van een nationaal skillspaspoort.

Want diploma’s vertellen veel, maar lang niet alles. Iemand die twintig jaar werkt, heeft vaak honderden dingen geleerd die nergens formeel geregistreerd staan. Een operator die nieuwe collega’s opleidt. Een verpleegkundige die een team door een crisis loodst. Een monteur die inmiddels met digitale systemen werkt. Een bankmedewerker die AI leert gebruiken.

Vaardigheden verdwijnen nu te vaak in functietitels, cv’s en hoofden. Een nationaal skillspaspoort kan dat veranderen.

Een persoonlijk paspoort dat zegt: dit heb je geleerd, dit kun je, dit heb je onderweg toegevoegd en hier zou je naartoe kunnen groeien

Het helpt mensen om te laten zien wie zij werkelijk zijn, niet alleen welke opleiding ze ooit hebben afgerond. Het helpt werkgevers anders naar talent te kijken. Het helpt onderwijs gerichter te scholen. En het helpt Nederland veel beter te begrijpen welke kennis en vaardigheden we daadwerkelijk in huis hebben, waar tekorten ontstaan en waarin we moeten investeren.

Dat raakt ook aan onze soevereiniteit en weerbaarheid. Weten welk talent we hebben, welk talent we missen en hoe snel mensen nieuwe vaardigheden kunnen ontwikkelen, bepaalt mede ons vermogen om zelf keuzes te blijven maken in een wereld waarin technologie, kennis en talent steeds strategischer worden en de geopolitiek steeds wisselvalliger.

Daarom vind ik dat beeld van die elfjarige leerling zo mooi.

Verder in gesprek op CHRO Day

Niet een arbeidsmarktinstrument dat pas verschijnt wanneer iemand werkloos raakt. Niet weer een database van de overheid. Maar iets wat begint bij leren en nieuwsgierigheid. Een persoonlijk paspoort dat zegt: dit heb je geleerd, dit kun je, dit heb je onderweg toegevoegd en hier zou je naartoe kunnen groeien.

Van je elfde tot je pensioen. Van schoolplein tot werkvloer. Van diploma naar vakmanschap.

Op CHRO Day 2026  gaan we met de initiatiefnemers en CHRO’s verder in gesprek over het skillspaspoort. Niet om nóg een platform te bedenken, maar om te onderzoeken hoe we wat er al is bij elkaar kunnen brengen en de volgende stap kunnen zetten.

Zodat dat Nederlandse Skills Paspoort op een dag niet meer een idee is dat op Terschelling ontstond, maar een heel gewoon cadeau voor iedere elfjarige in Nederland.

LEES OOK:

• Opinie: AI op het werk dwingt tot meten organisatieproductiviteit en niet van arbeidsproductiviteit
• TNO-rapport roept werkgevers op tot ‘skillsgericht’ leidinggeven in strijd om personeelsbehoud
• Albert Spencer, HR-directeur Havenbedrijf Rotterdam: “Skillsgerichte HR-strategie is een enorme puzzel”

Wekelijks ook de CHRO-nieuwsbrief ontvangen? 7000 HR-leiders gingen u voor!