Opinie: Organisaties willen graag innoveren maar verstikken hun creatieve talent

Beeld: CHRO

Charles Wintour is jarenlang hoofdredacteur van de Evening Standard en een van de invloedrijkste Britse journalisten van de jaren zestig en zeventig. Regelmatig vraagt hij zijn dochter Anna om met hem mee te denken over hoe kranten aantrekkelijker kunnen worden gemaakt voor jongeren. Zo leert Anna al op vroege leeftijd om kritisch na te denken en een eigen mening te vormen.

 Ze beoordeelden haar op haar vermogen om zich aan te passen, niet op haar potentieel om met vernieuwing te komen

Anna gaat naar de prestigieuze North London Collegiate meisjesschool, maar is daar allesbehalve een voorbeeldige leerlinge. Ze rebelleert tegen de strikte kledingvoorschriften door haar rok korter te dragen dan toegestaan en laat bovendien haar haar knippen in een opvallend strak bobkapsel.

Dat kapsel zou later haar handelsmerk worden, maar gold destijds als een gewaagde modekeuze die haar onafhankelijke en eigenzinnige karakter onderstreepte.

Op haar zestiende verlaat Anna Wintour school en gaat niet studeren, maar werken. Haar eerste serieuze baan krijgt ze als ze naar New York verhuist, waar ze junior mode-redacteur wordt bij Harper’s Bazaar. Maar die droom valt na negen maanden alweer in duigen, als ze wordt ontslagen omdat haar leidinggevenden haar veel te eigenzinnig vinden en haar ideeën als te radicaal ervaren.

Eigenzinnigheid als basis voor succes

In 1988 wordt Wintour hoofdredactrice van de Amerikaanse Vogue en is ze haar rebelse streken niet verleerd. Ze zet direct haar stempel door op een van de eerste covers onder haar leiding een model in spijkerbroek in de straten van New York te zetten, wat volkomen ingaat tegen de elegante en zorgvuldig geënsceneerde covers die tot dan toe gangbaar waren.

Deze verandering is zo radicaal dat als de drukkers de cover zien, ze contact opnemen met de redactie van Vogue om te vragen of het een vergissing is.

Wintour groeit uit tot een van de machtigste en invloedrijkste figuren in de modewereld. Juist haar eigenzinnigheid, onconventionele smaak en bereidheid om gevestigde regels ter discussie te stellen, vormen de basis van haar succes. Ironisch genoeg waren het precies deze eigenschappen die haar eerder haar baan kostten.

‘Lastige’ medewerkers in het gareel krijgen

Anna Wintour werd niet ontslagen omdat ze gebrek aan talent had, maar omdat ze niet binnen het plaatje paste. Haar leidinggevenden zagen haar afwijkende gedrag als een probleem en waren niet in staat geweest om daar juist een kans in te zien. Ze beoordeelden haar op haar vermogen om zich aan te passen, niet op haar potentieel om met vernieuwing te komen.

Daar zit precies de crux: organisaties zijn voortdurend bezig met veranderen en vernieuwen, maar herkennen niet dat juist die vrijgevochten, soms eigenwijze medewerkers vaak de sleutel tot succes zijn.

Als een andersdenkende al niet wordt ontslagen, kiest die er vaak zelf wel voor om te vertrekken

Er wordt van alles gedaan om deze ‘lastige’ medewerkers in het gareel te krijgen, terwijl managers zich juist zouden moeten afvragen hoe zij een context kunnen creëren waarin hun talent tot bloei kan komen.

Toch zijn er maar weinig managers die zo denken. Dat komt omdat het systeem zichzelf in stand houdt. Als een andersdenkende al niet wordt ontslagen, kiest die er vaak zelf wel voor om te vertrekken. Wat vervolgens overblijft in de organisatie zijn mensen die zich moeiteloos aanpassen aan het systeem, en die anderen belonen om hetzelfde doen.

Onhandelbaren maken systeem juist beter

Creatievelingen voegen zich juist slecht naar systemen die gebouwd zijn op voorspelbaarheid, efficiëntie en controle en worden dus vaak gezien als onhandelbaar. Ze stellen bestaande aannames ter discussie, volgen vaak niet de hiërarchische route en komen met ideeën die in eerste instantie rommelig, risicovol of zelfs idioot lijken.

Dat botst met organisaties die vooral geoptimaliseerd zijn om fouten te vermijden in plaats van nieuwe mogelijkheden te verkennen.

Managers zouden mensen die afwijken en wrijving in het systeem veroorzaken niet moeten zien als een verstoring, maar als een signaal dat vernieuwing op komst is. Want die onhandelbare persoon is niet bezig om het systeem onderuit te halen, maar om het juist beter te maken.

Omarm creatief talent

Hoe minder creatievelingen er in een organisatie zijn, hoe stroever innovatie verloopt. En hoe moeilijker vernieuwen wordt, hoe meer processen worden opgetuigd om innovatie te ‘managen’. Maar innovatie laat zich maar beperkt sturen. Het begint juist vaak bij iemand die met een ogenschijnlijk gek idee komt en buiten de lijntjes kleurt.

Organisaties doen zichzelf enorm tekort door hun vrijdenkers niet te omarmen

Organisaties doen zichzelf enorm tekort door hun vrijdenkers niet te omarmen. Daardoor laten ze de kans liggen om van binnenuit succesvol te veranderen en vernieuwen, met veel meer draagvlak en zonder torenhoge consultantkosten.

En die creatieveling zelf? Die zit vaak maar kort bij de pakken neer en komt er vervolgens juist sterker uit. Zoals Anna Wintour, die geen wrok koestert en haar ontslag ziet als een moment van reflectie waar ze werd gedwongen om over zichzelf na te denken: “Everyone should be sacked at least once.”

LEES OOK:

• Opinie: Wie spreekt het AI-model nog tegen? Op alle niveaus is tegenkracht dringend nodig
• 5 tips hoogleraar Stefan Stemersch helpen intrinsieke motivatie talent
• Simone van Neerven, expert design thinking en innovatie bij reBella: “Omarm die non-conformist juist”

Wekelijks ook de CHRO-nieuwsbrief ontvangen? 7000 HR-leiders gingen u voor!