Tweede spoor-trajecten: “Als terugkeren naar eigen werk geen optie meer is, brengt dat een rouwproces teweeg” 

Nederland telt zo’n 400.000 onvervulde vacatures, terwijl er 900.000 mensen zijn met een gedeeltelijke of volledige arbeidsongeschiktheidsuitkering. “Dus we hebben twee keer zoveel mensen thuis op de bank zitten die nog wel iets kunnen, maar voor wie nog geen passende plek is gevonden”, aldus Boon. In de praktijk zijn werkgevers vaak huiverig om mensen “met een vlekje” binnen te halen, merkt Paul Boon, directeur van Arbo Unie Verbanen, gespecialiseerd in re-integratie, loopbaanbegeleiding en werkbemiddeling.

“Het besef dat terugkeren naar eigen werk geen optie meer is, is te vergelijken met een rouwproces”

“Vrijwel iedereen die werkt heeft een vlekje. Mijn linker enkel is bijvoorbeeld kapot, omdat ik te lang door ben gegaan met fanatiek sporten. Maar als directeur van een re-integratiebedrijf zit dat vlekje mij niet in de weg. Ik heb er nog nooit een dag door verzuimd. De meeste mensen die iets mankeren en in een re-integratietraject verzeild zijn geraakt willen bovendien vaak maar één ding: zo snel mogelijk weer aan de slag. Het zijn vaak supergemotiveerde mensen met een bak aan werkervaring. Die moet je juist willen hebben.”

Bij ziekte moeten werkgever en werknemer zich houden aan de Wet verbetering poortwachter. Hierbij zijn er twee sporen: Spoor 1 richt zich op re-integratie binnen de eigen organisatie; Spoor 2 draait om re-integratie bij een andere werkgever. Dat tweede spoor wordt doorgaans gestart als werknemers al langere tijd ziek zijn (vaak rond één jaar ziekte) en het niet realistisch is dat zij terugkeren in hun eigen functie of organisatie. Het is een verplicht onderdeel van het re-integratieproces, waarbij wordt gekeken wat nog wél mogelijk is. Zo wordt voorkomen dat iemand langdurig zonder werk komt te zitten.

Extra belastend

“Mensen die zijn uitgevallen hebben alle energie nodig om te herstellen van de kwaal waarmee ze uitgevallen zijn. Als dan na een jaar ook nog het nieuws komt dat terugkeren naar eigen werk eigenlijk geen optie meer is en je buiten de deur ‘mag’ gaan kijken, dan doet dat ontzettend veel met mensen. Naast alle ellende die zij ervaren vanuit medische hoek, komt daar ook in één keer baanonzekerheid en inkomensonzekerheid bij, want er is niet veel meer over van het sociale vangnet dat ooit is opgetuigd. Dat maakt het extra belastend voor hen”, vertelt Boon.

Hij is dan ook van mening dat werkgevers zich vanaf dat moment ‘niet moeten beperken tot het dichtlopen van een dossiertje voor het UWV’ en juist alle zeilen bij moeten zetten om het naderend onheil af te wenden. “En dat kan ook – als werkgevers zich maar realiseren dat een kwalitatief goed tweede-spoor-traject geen kostenpost is, maar een investering.”

Volgens Boon is het kennisniveau over de financiële consequenties van langdurig ziekteverzuim bij HR vaak onvoldoende. Organisaties moeten rekening houden met loondoorbetaling, productieverlies en vervanging van de uitgevallen medewerker. Als een medewerker door het UWV (deels) arbeidsongeschikt is verklaard, krijgen organisaties te maken met torenhoge kosten door een verhoogde WGA-premie. Soms kan dit wel tien jaar voor hun rekening komen, waarbij de schadelast makkelijk kan oplopen tot tienduizenden euro’s. Boon: “In ons gratis whitepaper maken we duidelijke waarom een kwalitatief goed tweede-spoor-traject geen kostenpost is maar een investering. Op termijn betaalt zich dit altijd terug.”

Goed werkgeverschap

Een ander goed argument om serieus werk te maken van tweede-spoor-trajecten is goed werkgeverschap. “Iedereen zou een medewerker die langdurig uitvalt een betere toekomst moeten gunnen dan langs de poort van het UWV. Investeer hierin vanuit je maatschappelijke verantwoordelijkheid”, aldus Boon, die benadrukt dat het ook goed is voor het werkgeversimago als blijkt dat je hierin serieus wil investeren en meer doet dan staat voorgeschreven in de wet.

“Het aanpakken van verzuim is altijd maatwerk en is en blijft mensenwerk”

Hij is ervan overtuigd dat mensen van nature op zoek zijn naar zingeving en dat werk daarin een heel belangrijke plek inneemt. “Vaak is er iets geknakt als mensen langdurig zijn uitgevallen. Maar als zij stap-voor-stap weer vertrouwen krijgen in de toekomst en ontdekken wat er wél allemaal nog mogelijk is, zie je ze groeien en alles op alles zetten om er een succes van te maken als ze ergens anders een kans krijgen.”

Áls ze die kans krijgen, want zoals eerder vermeld: werkgevers hebben nogal eens koudwatervrees. Er zijn diverse prikkels en regelingen om werkgevers over de streep te trekken, waaronder detacheringsconstructies en proefplaatsingen (veilig proberen), lagere loonkosten door loonkostenverrekening en de no-riskpolis, waarbij het UWV (grotendeels) het loon betaalt mocht de werknemer opnieuw ziek worden.

Aandacht

De aanpak van Arbo Unie Verbanen onderscheidt zich volgens Boon van andere re-integratiedienstverleners met een persoonlijke aanpak. “IKEA zei het al: van aandacht wordt alles mooier. Onze specialisten beschikken over veel expertise en ervaring in verschillende sectoren, werken datagedreven en bieden specialistische begeleiding.”

Het aanpakken van verzuim is volgens Boon altijd maatwerk: het moet niet alleen passen bij de mogelijkheden van de werknemer, maar ook bij de praktijk van een organisatie. “Een zorginstelling uit Culemborg is een heel ander soort organisatie dan een bedrijf in de Rotterdamse haven. En ook tussen bedrijven uit dezelfde sector bestaan grote (cultuur)verschillen. We gaan echt op zoek naar de juiste match tussen een kandidaat en organisatie. Dit is en blijft mensenwerk.”

Een tweede-spoor-traject bij Arbo Unie Verbanen begint met een startgesprek en de inzet van de juiste tools. De organisatie heeft een eigen onderzoeksmethodiek ontwikkeld waarbij in kaart wordt gebracht welk werk het beste past bij de gezondheid en talenten van de kandidaat. “We duiden de werkalternatieven, onderzoeken de mogelijkheden van de kandidaat en begeleiden hem of haar naar een nieuwe, passende werkplek. Mensen die digitaal vaardig zijn vinden doorgaans makkelijker hun weg in deze arbeidsmarkt dan mensen die al dertig jaar hetzelfde werk doen en nauwelijks aan bijscholing hebben gedaan.” Dat vraagt maatwerk per persoon.

One Day Experience

Arbo Unie Verbanen kan een unieke One Day Experience aanbieden, waarbij kandidaten na het doorlopen van een onderzoeksfase op één dag drie gesprekken voeren met een bedrijfsarts, een psycholoog en een arbeidsdeskundige. Zo krijgt de kandidaat én de werkgever inzicht in de belastbaarheid, inzetbaarheid en passende zoekrichtingen van de medewerker. De drie experts toetsen elk binnen hun eigen specialisme of de in het voortraject geselecteerde alternatieven kansrijk zijn. Dit leidt vaak tot verrassende uitkomsten.

Alle inzichten van deze gesprekken worden gebruikt voor het maken van een plan van aanpak en een uitgebreide rapportage. Samen met een gecertificeerde re-integratie- en loopbaancoach gaat de kandidaat aan de slag met een gericht zoekprofiel. Boon: “Hun zelfvertrouwen krijgt een enorme boost als zij de bevestiging krijgen van drie onafhankelijke experts dat zij veel meer kunnen dan gedacht.”

“Het geeft ontzettend veel voldoening om mensen toekomstperspectief te bieden”

Zo was er een vrouw van bijna 61 die vrijwel haar hele werkende leven voor de klas had gestaan, maar de hoge werkdruk in combinatie met de snelle mate van digitalisering zorgden ervoor dat zij vastliep. “Wij hebben haar kunnen herplaatsen in de kinderopvang. In een aanpalende sector, maar dan zonder de hoge druk van continue lesvoorbereiding en zonder lastige gesprekken met leerlingen. Die dame werkt daar nog steeds, naar volle tevredenheid.” En een procesoperator uit Rotterdam die om gezondheidsredenen geen volcontinu-diensten meer kon draaien kon aan de slag bij een e-bike-bedrijf, waarvoor hij bij mensen thuis e-bikes repareert. “Hij noemt het de baan van zijn leven. Dat is toch geweldig? Daar krijg ik zoveel voldoening van.”

De winst voor HR

Voor HR-afdelingen betekent dit bovendien minder instroom in de WIA, sneller perspectief voor medewerkers en grip op risico’s rond langdurig verzuim. “Daarnaast bieden wij geschikte kandidaten die zo goed matchen bij jouw organisatie, dat je eigenlijk alleen nog maar een arbeidsvoorwaardegesprek hoeft te voeren om dit talent binnen te hengelen”, lacht Boon.

Meer weten over de diensten van Arbo Unie Verbanen?