Europees onderzoek: herontwerp werk door nieuwe technologieën, vraagt betere aanpak werkgevers

Beeld: Shutterstock

In plaats van grootschalig banenverlies worden de belangrijkste uitdagingen als gevolg van het toenemend gebruik van nieuwe technologie het voorkomen van een mismatch tussen vraag en aanbod op het gebied van vaardigheden, generatiekloven en de autonomie van werknemers , concluderen onderzoekers van Eurofound, een agentschap van de Europese Unie. Dit in een tijd dat de digitalisering de Europese arbeidsmarkt transformeert.

“Gezien de omvang van de veranderingen, moeten de gevolgen voor de arbeidsomstandigheden nauwlettend in de gaten worden gehouden”

“Gezien de omvang van de veranderingen die we momenteel meemaken, is het belangrijk om de gevolgen van nieuwe technologieën voor de arbeidsomstandigheden en de effecten daarvan op ongelijkheden op de werkplek nauwlettend in de gaten te houden”, waarschuwt Ivailo Kalfin, onderzoeksleider bij Eurofound.

“Voor beleidsmakers en bestuurders betekent dit dat zij werknemers voorop moeten stellen en ervoor moeten zorgen dat efficiëntie- en productiviteitswinst hand in hand gaan met verbeteringen in de kwaliteit van de banen.“

De Europese enquête over arbeidsomstandigheden 2024 (EWCS 2024) biedt een uitgebreid overzicht van de kwaliteit van banen in Europa en onderzoekt de kenmerken van de beroepsbevolking, de werkplekken, de kwaliteit van banen en de kwaliteit van het beroepsleven. De bevindingen zijn gebaseerd op ruim 36.000 diepgaande, persoonlijke interviews die in 35 landen zijn afgenomen.

De enquête onderzoekt zeven dimensies van de kwaliteit van werk, variërend van de fysieke omgeving tot inkomsten en vooruitzichten, en biedt beleidsmakers een op feiten gebaseerd inzicht in de stand van zaken op het gebied van werk in Europa.

Groei softwaregebaseerde innovatie

De onderzoeksresultaten wijzen op een aanzienlijke toename van het gebruik van digitale toepassingen in de afgelopen vijf jaar. Ongeveer 40 procent van de werknemers in de EU maakt nu gebruik van tools voor onlinevergaderingen en 35 procent gebruikt elektronische samenwerkingsplatforms.

Deze verschuiving verandert niet alleen de manier waarop wordt gewerkt, maar ook de plaats waar het werk plaatsvindt: vier op de tien werknemers in de EU werken uitsluitend vanaf één locatie, en bijna drie op de tien werknemers werken vanuit huis, op fulltime, regelmatige of incidentele basis.

Hardware, zoals met mensen samenwerkende robots, wordt nog steeds vooral in de industriële sector gebruikt en door slechts 3 procent van de beroepsbevolking. Maar softwaregebaseerde innovatie verspreidt zich in hoog tempo. In 2024 gaf 12 procent van de werknemers in de EU aan generatieve AI-tools te gebruiken.

Digitale genderkloof

Achter deze veranderingen tekent zich een duidelijke digitale kloof af op het gebied van gender en generaties. Mannen maken vaker dan vrouwen gebruik van opkomende technologieën zoals generatieve AI en wearables, en zij geven aan dat technologie een grotere impact heeft op hun dagelijkse taken.

Jongere werknemers en werknemers in hoger geschoolde beroepen vertonen ook een veel grotere bekendheid met en positievere houding ten opzichte van deze tools in vergelijking met hun oudere collega’s.

Deze trend suggereert dat banen weliswaar niet verdwijnen, maar dat de aard van het werk zodanig verandert dat bepaalde groepen zonder gerichte ondersteuning niet mee kunnen komen.

Minder gevoel van autonomie

Een belangrijk punt van zorg noemt Eurofound de autonomie van werknemers en het gebruik van vaardigheden. Momenteel vindt 30 procent van de werknemers zichzelf overgekwalificeerd voor hun functie, en 21 procent van de werknemers heeft geen formele manier om hun mening op het werk te uiten.

Voor deze werknemers kan de opkomst van algoritmisch management, waarbij software de taakverdeling en monitoring regelt, hun gevoel van zeggenschap verder verminderen in plaats van de efficiëntie te verbeteren.

Tegelijkertijd benadrukt het rapport dat het gebruik van generatieve AI gepaard gaat met minder monotone taken en een grotere kans dat werknemers de kwaliteit van hun eigen werk positiever beoordelen, met name onder professionals en managers.

LEES OOK:

• Rapport Rabobank: stagnerende arbeidsproductiviteit dwingt tot investeren in slimmer werken
• AI-agents beter in staat tot uitvoeren steeds meer HR-taken – AI-geletterdheid HR wordt cruciaal  
• Boek van de maand: Digital Wellbeing @ Work – Hoe de digitale overbelasting tegen te gaan