Zo identificeer je de waarden waar je als leider werkelijk voor staat

Door: Paul Ingram

Het is van cruciaal belang om ze nauwkeurig te verwoorden, niet vaag; specifieke waarden verscherpen je beoordelingsvermogen en versterken je effectiviteit als leider. Vooral in tijden van onzekerheid kan het verduidelijken van waar je voor staat een van de belangrijkste keuzes zijn die je als leider maakt.

Onze waarden wijzen ons de weg en motiveren ons om die te volgen

Waarden zijn tegelijkertijd een kompas dat ons naar de juiste doelen leidt en een motor die ons in de richting van die doelen stuwt. Onze waarden wijzen ons de weg en motiveren ons om die te volgen. In een wereld van voortdurende verandering, ruis en onzekerheid is het verduidelijken van onze kernwaarden en onszelf eraan herinneren misschien wel het belangrijkste wat we kunnen doen.

Hoe waarden ons helpen

Waarden zijn meer dan alleen woorden. Ze zijn echt, praktisch en krachtig – iets wat je elke dag kunt gebruiken om beter te leven, beter leiding te geven en een beter mens te zijn. Dat is de ware waarde van waarden. Ze vormen de diepste kern van wie we zijn, en wanneer we ze bewust inzetten, kunnen ze onze grootste bron van helderheid, kracht en doelgerichtheid worden.

Het juiste woord voor een waarde kennen, maakt echt een verschil

Ik heb met meer dan 10.000 leiders over de hele wereld gewerkt om hen te helpen hun belangrijkste waarden te identificeren en deze toe te passen bij het nemen van beslissingen, het opbouwen van relaties, het vinden van motivatie en het handhaven van ethiek.

Het juiste woord voor een waarde kennen, maakt echt een verschil. Velen van ons voelen intuïtief aan wat belangrijk is. Toch kan het de tijd nemen om die waarden via een grondiger proces te identificeren en onder woorden te brengen – in plaats van er alleen maar in abstracte zin over na te denken – ons beoordelingsvermogen aanscherpen. Ook versterkt het ons  vermogen om onszelf en anderen te leiden.

Kies je waarden door reflectie

Er zijn twee manieren om een set waarden te identificeren waarmee je aan de slag kunt: reflectie en laddering.

Reflectie komt neer op terugkijken om het gevoel van je waarden in actie te ervaren. Waarden zijn beoordelingsprincipes – ze zijn wat we gebruiken om te bepalen of iets goed, slecht of belangrijk is. Om herinneringen aan hoe ze in de praktijk werken op te roepen, denk je dus na over heel goede, heel slechte of heel belangrijke ervaringen, mensen of projecten.

Er zijn veel reflecties die voor dit doel kunnen werken. Probeer dit eens: denk aan een zeer negatieve ervaring op het werk, een moment waarop je gekwetst of boos was.

Denk terug aan die episode en herinner je de details en hoe je je op dat moment voelde. Schrijf nu een of twee woorden op (wees zo beknopt mogelijk) die uitleggen waarom je gekwetst of boos was in termen van iets positiefs dat in de situatie ontbrak.

Als je bijvoorbeeld gekwetst was omdat iemand tegen je loog, schrijf dan ‘eerlijkheid’ op, omdat het eerlijkheid was die ontbrak. Als het een echt negatieve situatie was, zal er meer dan één ding ontbreken, dus wat ontbrak er nog meer? Stel die vraag nog twee keer en beantwoord hem.

Probeer vier waarden op te schrijven

Nu gaan we over op een andere reflectie. Denk deze keer aan een heel positieve ervaring op het werk, een ervaring waar je je volledig tevreden door voelde.

Ga opnieuw terug in de tijd, haal de details in herinnering en geniet van de positieve gevoelens die je bij die gebeurtenis had. Wat was er in die ervaring aanwezig dat het voor jou zo bevredigend maakte? Wat was er nog meer aanwezig dat het zo bevredigend maakte? Wat nog meer, en wat nog meer?

Ook deze reflectie zou vier waarden moeten hebben opgeleverd. Als je deze toevoegt aan de uitkomst van de eerste reflectie, heb je maximaal acht verschillende waarden. (Het kan zijn dat je er minder dan acht hebt; als dezelfde waarde in het antwoord op beide reflecties voorkwam, is dat prima.)

Als je het gevoel hebt dat de waarden die je door middel van reflectie hebt geïdentificeerd, concepten vertegenwoordigen die belangrijk en betekenisvol voor je zijn, en dat ze een redelijke eerste benadering zijn van je belangrijkste waarden, kun je ze meenemen naar de volgende stap: het aanscherpen van je waarden.

Als je nog niet tevreden bent met de reeks, of als je meer wilt weten over een andere benadering voor het identificeren van waarden, doe dan de volgende laddering-oefening.

Met laddering naar kernwaarden

Dit is een gestructureerde methode om je kernwaarden te identificeren door van concrete keuzes naar abstracte betekenis te gaan. Deze methode is in de jaren zestig ontwikkeld en wordt veel gebruikt in de psychologie en het consumentenonderzoek. Ze helpt je te verduidelijken wat echt belangrijk voor je is.

Het gaat erom dat de onderwerpen betekenis voor je hebben

Het proces begint met een eenvoudig uitgangspunt: kies drie elementen (een ‘drie-eenheid’) uit je leven – zoals banen, relaties, plaatsen of zelfs iets speels als je favoriete gerechten. De specifieke categorie doet er niet toe; het gaat erom dat de onderwerpen betekenis voor je hebben.

Vraag jezelf vervolgens af: waarin verschillen twee van deze elementen van het derde? Bepaal daarna welke je voorkeur heeft en, heel belangrijk, vraag jezelf af waarom. Ga vanaf daar verder dan de specifieke items en focus op de onderliggende eigenschap die je voorkeur bepaalt.

Ga door met dit patroon – vraag waarom en identificeer verschillen – totdat je een punt bereikt dat niet verder kan worden teruggebracht. Dat eindpunt is een kernwaarde.

Herhaal dit proces voor meerdere triaden om een reeks waarden te genereren, meestal tussen de drie en acht. Deze vertegenwoordigen een samengevatte versie van wat voor jou het belangrijkst is.

Scherp je waarden aan

Nu heb je een reeks van drie tot acht waarden die voortkomen uit reflecties of ladders. Alles wat je hebt geïdentificeerd, is een waarde voor jou. We willen een laatste controle uitvoeren om te zien of we de woorden in je reeks kunnen verbeteren.

Stel dat een waarde uit je laddering-oefening ‘prestatie’ was. Stel een lijst met synoniemen voor prestatie op – een AI-chatbot kan handig zijn om die lijst te genereren. Begin met het woord bovenaan de synoniemenlijst – stel dat het ‘uitmuntendheid’ is – en vraag jezelf af: ‘Als ik moest kiezen tussen prestatie en uitmuntendheid, wat zou ik dan kiezen?’

Veel leiders met wie ik heb gewerkt, bewaren een lijst met hun waarden op hun telefoon of op een kaartje in hun portemonnee

Neem vervolgens de winnaar van die vergelijking en vergelijk die met het volgende woord op de lijst. Blijf die vergelijkingen maken totdat je er zeker van bent dat je de beste weergave van je waarden hebt gevonden.

Krachtige samenvatting van belangrijke waarden

Het doel is niet om een uitputtende lijst van je waarden op te stellen, maar om een krachtige samenvatting te maken van de waarden die voor jou het belangrijkst zijn.

Zodra je je belangrijkste waarden hebt geïdentificeerd, houd ze dan bij de hand zodat je jezelf eraan kunt herinneren wanneer je een boost van zelfvertrouwen, ethiek of motivatie nodig hebt. Veel leiders met wie ik heb gewerkt, bewaren een lijst met hun waarden op hun telefoon of op een kaartje in hun portemonnee.

Je zult niet altijd over volledige informatie beschikken of de luxe van tijd hebben wanneer je leiderschap en oordeelsvermogen op de proef worden gesteld. Maar het kennen van je belangrijkste waarden biedt iets krachtigers: een duidelijk besef van wat ertoe doet en het vertrouwen om ernaar te handelen.

In een wereld die zelden kalmer aan doet of minder complex wordt, is die duidelijkheid essentieel.

Paul Ingram is de Kravis-hoogleraar Bedrijfskunde aan de Columbia Business School. Hij adviseert bedrijven over de hele wereld op het gebied van leiderschap, organisatieontwerp en strategie. Hij is de auteur van What Do You Really Stand For?, uitgegeven door HBR Press.

Het originele artikel is gepubliceerd in Harvard Business Review.

LEES OOK:

• Director People & Organisation Stephan Scholten, Visma Roxit: “Hier bepaal je je eigen salaris én ontwikkeling”
• Opinie: Waarom AI deze 5 leiderschapskwaliteiten nooit kan vervangen
• Leiderschap: authenticiteit zonder empathie komt zelfgenoegzaam over – houd altijd vast aan principes