Werknemers en werkgevers ervaren meer technologie, maar niet automatisch winst in productiviteit en werkdruk

Digitalisering en AI veranderen het werk in hoog tempo, maar leiden niet vanzelf tot hogere productiviteit of minder werkdruk. Dat blijkt uit de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden (NEA) van TNO en CBS, waarin werknemers en werkgevers hun ervaringen delen.

Beeld: Shutterstock

Hoewel werkprocessen vaak efficiënter worden, blijft de vraag wat er gebeurt met de vrijgekomen tijd: die vertaalt zich niet altijd in minder belasting of meer ruimte voor herstel, waardoor ook de mentale druk een aandachtspunt blijft.

Technologie geldt vaak als motor van grote veranderingen op de werkvloer, toch verwacht ruim 60 procent van de werknemers dat hun werk over vijf jaar nog grotendeels hetzelfde is. Minder dan een derde rekent op ingrijpende veranderingen, en wie dat wel verwacht, wijst vooral op de impact van nieuwe technologie.

Verreweg de meeste werkgevers (90 procent) houden zich bezig met hoe het werk de komende jaren gaat veranderen. Van die groep verwacht bijna de helft (46 procent) vooral invloed van technologie op het werk en haast 40 procent verwacht een toename van de productiviteit.

Zowel werkgevers als werknemers die verandering verwachten, maken zich zorgen over de mentale belasting van werk in de komende jaren

Zowel werkgevers als werknemers die verandering verwachten, maken zich zorgen over de mentale belasting van werk in de komende jaren. Ongeveer een derde bij beide groepen verwacht een toename. Dat blijkt uit nieuw onderzoek* van TNO onder werknemers en werkgevers in Nederland.

Nauwelijks toename verandering waarneembaar

Meer dan de helft van de werknemers maakt elk jaar een verandering op het werk mee. Dat aandeel steeg nauwelijks sinds 2016. Ook bij technologische veranderingen zien onderzoekers geen duidelijke toename: ruim een derde van de werknemers ervaart jaarlijks zo’n verandering, maar dit percentage blijft al jaren stabiel.

Werkgevers schetsen een vergelijkbaar beeld en geven niet vaker aan dat ze de afgelopen jaren veranderingen doorvoerden in producten, diensten of werkprocessen. Ondanks het publieke beeld dat technologie zich razendsnel ontwikkelt, ervaren werknemers noch werkgevers een steeds hoger tempo van verandering.

Grote verschillen tussen sectoren

Werknemers in de ICT-sector en de financiële dienstverlening ervaren de meeste veranderingen. Zij noemen technologische veranderingen ook het vaakst. In sectoren zoals de landbouw en de horeca zien werknemers juist weinig verandering en zetten ze nieuwe technologie maar beperkt in.

Iets meer dan 40 procent van de werknemers verwacht dat het werk makkelijker wordt

Kijkend naar de toekomst verwacht iets meer dan 30 procent van de werknemers dat hun werk over vijf jaar verandert. Van die groep denkt bijna 75 procent dat technologie daarbij een rol speelt. Van de groep werknemers die veranderingen in hun werk verwacht, denkt haast 40 procent dat het werk minder leuk wordt en iets meer dan 40 procent dat er meer toezicht zal worden gehouden op het werk.

Tot slot valt op dat ook iets meer dan 40 procent van de werknemers verwacht dat het werk makkelijker wordt (zie figuur 1).

Figuur 1. Verwachte veranderingen van werknemers over het eigen werk over 5 jaar (subgroep: deel van de werknemers dat veranderingen verwacht). Bron: NEA 2024 (TNO / CBS, 2025).

LEES OOK:

Wekelijks ook de CHRO-nieuwsbrief ontvangen? 7000 HR-leiders gingen u voor!