Hoe boards zich aan een snel veranderende wereld kunnen aanpassen: 10 aandachtspunten

Beeld: Shutterstock

Raden van bestuur moeten strategisch vooruitkijken, voortdurend leren, flexibel zijn en actief richting geven aan verandering, schrijft Annet Aris, hoogleraar Strategy bij internationale business school INSEAD en Academic Director van INSEAD’s Corporate Governance Centre.

Door onzekerheid te omarmen, verouderingsrisico’s tijdig te signaleren, aandacht te hebben voor alle stakeholders, te investeren in diversiteit en deskundigheid en een open bestuurscultuur te bevorderen, kunnen organisaties beter inspelen op de uitdagingen van een snel veranderende wereld en duurzaam waarde creëren.

Aris somt tien belangrijke aandachtspunten voor toekomstbestendig bestuur op.

1. Leer omgaan met onzekerheid

Onzekerheid is niet alleen een risico, maar biedt ook kansen. Bestuurders moeten het vermogen ontwikkelen om met ambiguïteit om te gaan en deze te benutten voor innovatie en groei. De raad van bestuur moet binnen de organisatie een cultuur stimuleren waarin onzekerheid wordt gezien als een kans om nieuwe mogelijkheden te ontdekken in plaats van uitsluitend als een bedreiging.

2. Besteed meer aandacht aan verouderingsrisico’s

Bedrijven lopen het risico geleidelijk hun concurrentiekracht te verliezen doordat producten, diensten of bedrijfsmodellen verouderen. Deze zogenoemde verouderingsrisico’s ontwikkelen zich vaak ongemerkt. Daarom moeten raden van bestuur deze risico’s expliciet opnemen in strategische discussies, zodat tijdig kan worden ingegrepen en de organisatie toekomstbestendig blijft.

3. Herdefinieer waardecreatie en breng belangen van stakeholders in balans

Waardecreatie draait niet langer alleen om aandeelhoudersrendement. Boards moeten ook rekening houden met werknemers, klanten, leveranciers, de samenleving en het milieu.

Een duidelijke missie die door eigenaren, bestuur en management wordt gedeeld, helpt om de verschillende belangen met elkaar in evenwicht te brengen. Duurzaamheid en winstgevendheid kunnen daarbij hand in hand gaan.

4. Herzie beloningsstructuren en KPI’s

Beloningssystemen en prestatie-indicatoren moeten bijdragen aan duurzame waardecreatie op de lange termijn. Niet alleen financiële resultaten op korte termijn, maar ook strategische en maatschappelijke doelstellingen verdienen een plaats in de beoordeling van bestuurders en managers.

De keuze van KPI’s is daarom een strategische verantwoordelijkheid van de gehele raad van bestuur.

5. Benoem bestuursleden met een brede blik

Bij de samenstelling van de raad van bestuur moet verder worden gekeken dan alleen vakinhoudelijke kennis. Leiderschapservaring, integriteit, ethisch handelen en het vermogen om samen te werken zijn minstens zo belangrijk.

Een goed functionerende raad bestaat uit leden die elkaar aanvullen en gezamenlijk beschikken over de competenties die nodig zijn voor toekomstige uitdagingen.

6. Investeer in kennis en verschillende perspectieven

Bestuurders mogen niet uitsluitend vertrouwen op informatie vanuit de eigen organisatie. Zij moeten actief externe expertise zoeken en openstaan voor andere inzichten en afwijkende meningen. Diversiteit in kennis en perspectieven vergroot de kwaliteit van de besluitvorming en helpt tunnelvisie te voorkomen.

7. Verduidelijk de rolverdeling

Een heldere taakverdeling tussen eigenaren, de raad van bestuur en het management is essentieel. De eigenaren bepalen de missie en langetermijnambities van de organisatie. De raad van bestuur ziet toe op de uitvoering daarvan en bewaakt de strategie, terwijl het management verantwoordelijk is voor de dagelijkse leiding.

Goede afstemming tussen deze drie partijen vormt de basis voor duurzame waardecreatie.

8. Breng toezicht en ondersteuning in evenwicht

De rol van de raad van bestuur is de afgelopen jaren breder geworden. Naast toezicht houden wordt van bestuurders verwacht dat zij het management adviseren, begeleiden en als sparringpartner optreden. Daarbij is het belangrijk dat zij onafhankelijk blijven en elkaar kritisch blijven bevragen, zodat hun toezichthoudende rol niet in het gedrang komt.

9. Geef prioriteit aan wendbaarheid en zelfreflectie

Een effectieve raad van bestuur past zijn werkwijze aan wanneer de omstandigheden veranderen. Regelmatige evaluatie van het eigen functioneren helpt om relevant en effectief te blijven. Bestuurders moeten bewust kunnen schakelen tussen verschillende rollen, afhankelijk van de vraagstukken waarmee de organisatie wordt geconfronteerd.

10. Stimuleer open en op vertrouwen gebaseerde besluitvorming

Goede besluitvorming vraagt om open, constructieve en inclusieve discussies waarin verschillende standpunten worden gehoord. Transparantie, actieve betrokkenheid en objectieve afwegingen verminderen vooroordelen en vergroten de kwaliteit van besluiten.

Een cultuur waarin bestuurders elkaar durven uit te dagen en vertrouwen centraal staat, maakt organisaties beter bestand tegen complexe en snel veranderende omstandigheden, besluit hoogleraar Annet Iris.

LEES OOK:

• Scandinavische bestuursstijl biedt vijf waardevolle lessen voor bestuurders wereldwijd
• Maarten van Beek verwoordt in zijn pas verschenen boek milde kritiek op het ‘organisatie-theater’
• Hoe vind je als nieuwe CHRO je weg in de C-suite? Drie vragen als leidraad

Wekelijks ook de CHRO-nieuwsbrief ontvangen? 7000 HR-leiders gingen u voor!